تقریباً همه ما با مفهوم هک ‌کردن آشنا هستیم و می‌دانیم که هکر کیست. در این میان شاید نام مهندس اجتماعی نیز به گوشتان خورده باشد و برایتان سؤال باشد که مهندسی اجتماعی چیست و اصلاً مهندس اجتماعی به چه شخصی گفته می‌شود؟ در پاسخ به این سؤال از سایت نوین لرن باید گفت که مهندس اجتماعی، در واقع نوعی هکر است که هیچ اطلاعاتی در زمینه امینت شبکه و حتی کدنویسی ندارد! مهندسین اجتماعی افرادی هستند که با نفوذ به احساسات افراد، شبکه موردنظر خود را هک می‌کنند و اطلاعات موردنیاز را به دست می‌آورند!

مهندس اجتماعی کیست و از چه طریق فعالیت می‌کند؟

شاید با این تعاریف کمی سردرگم شده باشید. برای پاسخ دقیق به اینکه مهندسی اجتماعی چیست، باید گفت که مهندس اجتماعی در واقع شخصی است که با مذاکره (گاهی یک ‌طرفه و گاهی دو طرفه) فردی را متقاعد می‌کند که اطلاعات مختلفی را به او ارائه دهد. در این روش هک‌ کردن، لازم نیست که مهندس اجتماعی زحمت یادگیری علوم مختلف را به خودش بدهد؛ بلکه تنها کافی است که روش‌های مذاکره‌ کردن را بداند تا بتواند به ساده‌ترین شکل، به منافعی که در نظر دارد برسد.

یکی از ساده‌ترین مثال‌های مهندسی اجتماعی، زمانی است که قصد داریم کودکی را نسبت به انجام کاری متقاعد کنیم. به‌طور مثال از کودک می‌خواهیم که از خواسته خود دست بکشد تا او را به یک خوراکی خوشمزه مهمان کنیم. یکی دیگر از مثال‌های مهندسی اجتماعی، زمانی است که از اطلاعات که داریم، بر علیه شخصی استفاده می‌کنیم و مثلاً از او می‌خواهیم خواسته‌های ما را برآورده سازد تا آن اطلاعات را نشر ندهیم. در این دو حالت، ما بر روان شخص مقابل خود تأثیر می‌گذاریم و از او کارها و یا اطلاعاتی می‌خواهیم که مجبور به انجام آن است!

برای اینکه به‌طور کامل درک کنید مهندسی اجتماعی چیست، باید بدانید که در همه مواقع، شرایط بدین صورت نیست که مهندس اجتماعی شخص را تهدید و به‌اصطلاح از او باج‌گیری کند؛ بلکه گاهی ممکن است با وعده‌های شیرین و دروغین، او را به دام خود بکشاند.

به‌طور مثال یک مهندس اجتماعی می‌تواند از طریق شبکه‌های اجتماعی به شخص موردنظر پیامی ارسال کند و به او وعده تأمین امنیت حساب کاربری‌اش را بدهد. در قبال آن، رمز عبور را برای ورود به اکانت شخص را می‌خواهد و آن شخص نیز برای امنیت بیشتر، این کد را به مهندس اجتماعی ارائه می‌دهد؛ سپس نیز مهندس اجتماعی به‌راحتی و با کمترین دردسر، به اطلاعات موردنیاز خود می‌رسد!

تاریخچه مهندسی اجتماعی

اگر بخواهیم زمان دقیق استفاده از مهندسی اجتماعی را بدانیم، باید برگردیم به ابتدای خلقت! از همان ابتدای خلقت، هر فردی برای رسیدن به خواسته‌های خودش، به دیگران وعده‌های دروغین می‌داد و به احساسات آنها نفوذ می‌کرد. ازآنجایی‌که اغلب تصمیمات انسان‌ها بر پایه احساس است، فرد در لحظه متوجه اتفاقی که برایش رخ می‌دهد نیست. این موضوع، حداقل برای یک‌بار هم که شده در زندگی همه انسان‌ها رخ‌داده است اما ریشه اصلی مهندسی اجتماعی به دهه 1990 میلادی برمی‌گردد.

کوین میتنیک پدر مهندسی اجتماعی شناخته می‌شود و دلیل این امر نیز ترفندهایی است که او از سنین بسیار پایین از آن استفاده می‌کرد. به‌طور مثال زمانی که ۱۳ساله بود، با ترفندهای خاصی از اتوبوس‌های لس‌آنجلس استفاده می‌کرد. با گذشت زمان، ترفندهای جدیدتری یاد گرفت و توانست به شرکت مخابراتی پسیفیک بلز نیز دسترسی پیدا کند. به همین ترتیب کوین میتنیک به حدی رشد کرد که درنهایت به دردسر افتاد و راهی زندان شد!

مراحل کار مهندسی اجتماعی چیست؟

اگر برایتان سؤال است که مراحل کار مهندسی اجتماعی چیست، باید گفت که تمام مهندسان اجتماعی از یک روند مشخص استفاده می‌کنند. البته ممکن است برای هر بخش از کار، تکنیک‌های مختلفی را به کار بگیرند. چند مرحله اساسی از فعالیت مهندسان اجتماعی به شرح زیر است:

مرحله اول: کسب اطلاعات

در این مرحله، مهندس اجتماعی اطلاعاتی را در مورد شخص و یا حتی کمپانی موردنظر خود کسب می‌کند. به‌طور مثال اگر قصد دریافت اطلاعات خاصی از یک کمپانی را داشته باشد، بررسی می‌کند که چه افرادی به آن اطلاعات دسترسی دارند.

مرحله دوم: یافتن بهترین راه نفوذ

در مرحله دوم، مهندس اجتماعی با اطلاعاتی که دارد، بهترین راه نفوذ را پیدا می‌کند. شاید برایتان سؤال باشد که راه‌های نفوذ مهندسی اجتماعی چیست و چگونه باید از آن جلوگیری کنیم؟ در پاسخ به این سؤال باید گفت که اصلی‌ترین راه نفوذ برای هر مهندس اجتماعی، ناآگاهی فرد موردنظر است. ممکن است یکی از کارمندان کمپانی، در حوزه کاری خود با مشکلی روبرو شود. در این حالت مهندس اجتماعی می‌تواند از طریق همین مشکل،  به اطلاعات موردنظر خود دست پیدا کند.

مرحله سوم: ارتباط

اصلی‌ترین گام مهندسی اجتماعی ارتباط است! ارتباط صحیح، همه چیز را تعیین می‌کند. مهندس اجتماعی دقیقاً می‌داند که از چه طریقی وارد شود تا یک ارتباط مؤثر ایجاد کند. فقط کافی است یک طعمه در اختیار شخص موردنظر قرار دهد! مهندس اجتماعی به فردی که در حوزه کاری خود مشکل دارد، اعلام می‌کند که قادر به حل مشکل است و در قبال آن، نیاز به اطلاعاتی دارد.

مرحله چهارم: استخراج اطلاعات

چنانچه مرحله ارتباط با موفقیت پشت سر گذاشته شود، مهندس اجتماعی به خواسته خود می‌رسد و می‌تواند هر اطلاعاتی که لازم دارد را استخراج کند.

تکنیک‌های مهندسی اجتماعی چیست؟

مهندسان اجتماعی از تکنیک‌های بسیار متنوعی استفاده می‌کنند؛ اما برخی از رایج‌ترین آنها به شرح زیر است:

1.   نقش بازی‌ کردن

در این روش مهندس اجتماعی مهارت‌هایی را به خود نسبت می‌دهد تا بتواند اعتماد شخص موردنظر را جلب کند. این روش به شکل‌های بسیار متنوعی انجام می‌شود و حتی در برخی مواقع ممکن است مهندس اجتماعی ارتباطی عاطفی و دوستانه با شما برقرار کند تا به اهداف خود برسد.

2.   فیشینگ؛ رایج‌ترین تکنیک مهندسی اجتماعی

یکی از روش‌هایی که امروزه به‌وفور شاهد آن هستیم، فیشینگ است. در فیشینگ نیز مهندس اجتماعی نقش فرد دیگری را بازی می‌کند، با این تفاوت که طعمه‌هایی برای شخص موردنظر خود در نظر می‌گیرد. به‌طور مثال لینکی را برای او ارسال و در صفحه موردنظر، اطلاعاتی را از او دریافت کرده و از آنها سوءاستفاده می‌کند. همچنین مهندس اجتماعی ممکن است لینک دانلود نرم‌افزارهای مخرب را با نامی دیگر برای قربانی خود ارسال کند تا به سیستم او نفوذ کند.

3.   معامله

آشکارترین نشانه مهندسی اجتماعی معامله است! در این حالت همانطور که از ابتدا بیان کردیم، مهندس اجتماعی وعده‌های دروغین به قربانی خود می‌دهد و او را متقاعد می‌کند تا کار نادرست را انجام دهد. در این روش ممکن است مهندس اجتماعی یکی از نزدیکان شما باشد که لطفی در حق شما کرده و در ازای آن می‌خواهد که شما اطلاعاتی را به او ارائه کنید. بدین ترتیب باید در این خصوص بسیار هوشیار باشید.

4.   ترس‌افزار

این روش یکی از فریبکارانه‌ترین روش‌های مهندسان اجتماعی است. در این روش مهندس اجتماعی تبلیغاتی را برای حفظ امنیت سیستم، بر روی سیستم قربانی ظاهر می‌سازد. سپس قربانی برای حفظ امنیت سیستم خود، اقدام به نصب برنامه‌ای می‌کند که مخرب است و اطلاعات او را به مهندس اجتماعی منتقل می‌کند.

کلام آخر

امروزه با پیشرفت تکنولوژی و اهمیت بسیار بالای استفاده از سیستم‌های کامپیوتری، روش‌های بسیار متنوعی برای هک این سیستم‌ها به وجود آمده است. به طور موازی با این فرایند، امنیت سیستم‌ها نیز رو به افزایش بوده و روش‌های بسیار امنی برای جلوگیری از نفوذ دیگران به سیستم، به وجود آمده است. یکی از روش‌هایی که امروزه افراد بسیاری را تهدید می‌کند، مهندسی اجتماعی است. شاید برایتان سؤال باشد که تفاوت هک‌ کردن و مهندسی اجتماعی چیست؟

در پاسخ به این سؤال باید گفت که مهندسی اجتماعی بر روی روان فرد تأثیر می‌گذارد و به نحوی او را متقاعد می‌کند که کاری نادرست انجام دهد. برای اینکه در دام مهندسان اجتماعی گرفتار نشوید، تنها یک راه وجود دارد و آن شناخت کافی است! در هر زمینه‌ای که مشغول به فعالیت هستید، باید اطلاعات کافی داشته باشید تا راه نفوذ افراد بیگانه را ببندید. از طرف دیگر نیز با شناخت دقیق افرادی که با آنها ارتباط دارید، می‌توانید خطر مهندسی اجتماعی را کاهش دهید.